مقاله معماري فضاهاي آموزشي کودکان استثنايي به عنوان بخشي از جامعه ايراني

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن مقاله معماري فضاهاي آموزشي کودکان استثنايي به عنوان بخشي از جامعه ايراني :

چکیده :

کودکان کم توان ذهنی به لحاظ جسمی , فکری , عاطفی و رفتاری با سایر انسانها متفاوت هستند , بر همین اساس برای شکوفایی استعدادهای نهایی شان نیازمند محیط های ویژه ای می باشند. هدف پژوهش حاضر , شناخت و بررسی عواملی است که موجب تقویت رابطه میان این انسان های کم توان , با محیط پیرامونی خود , در فضاهای آموزشی می شود تا بتوان از حداکثر توانایی های آنها بهره برد. در این پژوهش از روش تحقیق کیفی استفاده شده که داده ها با مشارکت دادن عملی کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر در ترسیم نقاشی , پیرامون محیط مدرسه گردآوری شد و اطلاعات بدست آمده مورد تجزیه و تحلیل کارشناس و متخصص روانشناس از دیدگاه روانشناسی کودکان استثنایی و همینطور از دیدگاه معماری قرار گرفت. جامعه مورد مطالعه در این پژوهش متشکل از 60 دانش آموز کم توان ذهنی مقطع چهارم , پنجم و ششم ابتدایی می باشد. یافته ها نشان داد عواملی چون رنگ ها , ابعاد و تناسبات در فضاهای آموزشی می تواند تاثیر قابل ملاحظه ای بر کیفیت سطح آموزش و رفتار کودکان کم توان ذهنی داشته باشد. همچنین توجه به احساس آرامش , امنیت و آزادی در آنها بسیار حایز اهمیت است و می تواند موجب افزایش توان رفتاری کودک شده و بستر تعامل آنها با محیط را فراهم کند . در نتیجه , طراحی فضاهای آموزشی کودکان استثنایی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و اینگونه محیط ها باید امن , آرام , در عین حال محرک و سیال باشند.

واژه های کلیدی : طراحی معماری , انسان , کیفیت ویژه , کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر

-1 نویسنده مسئول : دکتری معماری, دانشکده معماری و شهرسازی, دانشگاه علم و صنعت ایران -2 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری , دانشگاه آزاد اسلامی قزوین

این مقاله برگرفته از پایان نامه تحت عنوان ” معماری فضاهای آموزشی کودکان استثنایی به عنوان بخشی از جامعه ایرانی” است .

1

مقدمه :

همواره انسان موجودی است که تلاش می کند با محیط پیرامونی خود ارتباط برقرار کرده و علاوه بر تامین نیازهای خود , موجب تغییر و تحول در آن شود. بنابراین انسان از یک جهت تحت تاثیر شرایط محیطی قرار می گیرد و از سوی دیگر , با توجه به نیازها , ارزش ها و اهداف خود محیط را دگرگون می کند. همانطور که محیط شکل دهنده و محدودکننده رفتارهاست , برنامه ریزی مناسب برای اطمینان از حداکثر کارایی و رشد ضروری است. اما در میان انسان ها دسته ای وجود دارند , که به آنها کودکان استثنایی اطلاق می شود , آنها از لحاظ فکری , جسمی , رفتاری و شخصیتی با هم سن و سالان خود تفاوت دارند و 13 درصد جامعه ایرانی ما را تشکیل می دهند. این انسان های کوچک دارای ناتوانایی هایی چون یادگیری , کم توانی ذهنی , آشفتگی هیجانی , جسمی – حرکتی و آسیب های دیداری و شنیداری می باشند. آنچه که واضح است این است که , آنها نیازمند به محیط های ویژه ای برای آموزش می باشند , که نه تنها پاسخگوی نیازهای ویژه آنها باشد , بلکه با ویژگی های روحی و روانی آنها سازگار بوده و شرایط را به نحوی فراهم کند , که تعامل آنها با محیط و دنیای پیرامون آسانتر رخ دهد.

این پژوهش اهداف زیر را دنبال می کند :

-1 شناخت و بررسی مولفه هایی که موجب تقویت رابطه کودکان کم توان ذهنی با محیط شود.

-2 بررسی و شناخت مولفه هایی که سطح کیفیت آموزش کودکان کم توان ذهنی را ارتقا می بخشد .

پرسش ها

-1 با استفاده از چه عواملی می توان کیفیتی (ویژه) مناسب برای کودکان کم توان ذهنی ایجاد کرد , تا بستر تعامل آنها با محیط فراهم شود ؟

-2 چه عواملی از محیط موجب ارتقای سطح کیفی آموزش کودکان کم توان ذهنی می شود ؟

در این تحقیق فرض برآنست که :

2

– 1با شناخت عمیقتری نسبت به کودکان کم توان ذهنی از لحاظ روانشناختی و شخصیتی می توان با ایجاد کیفیتی ویژه موجب رشد فکری و اجتماعی در آنها شد تا رابطه محسوس تری با محیط برقرار کنند.

-2 عواملی چون رنگ ها و تناسبات می توانند در کیفیت فضاهای آموزشی تاثیرگذار بوده و موجب ارتقای سطح آموزش شوند.

ادبیات موضوع :

از آنجا که انسان مشتمل از دو مؤلفه مادی و معنوی می باشد, نیازهای او نیز به این دو دسته تقسیم می شوند. هدف نیازهای مادی به دست آوردن رفاه و هدف نیازهای معنوی به دست آوردن سعادت است. انسان در پی برآوردن نیازهای مادی و معنوی خویش, دست به دخل و تصرف در محیط می زند. دامنه این دخل و تصرف در درجه اول به نیازهای او و در درجه دوم به شناخت و وسعت شناخت وی از محیط دارد (نوروزیان, .(3 :1380 انسان تمایل به رشد, نیاز به خودشکوفایی, نیاز به حرمت از سوی خود و دیگران, نیاز به تعلق داشتن, نیاز به ایمنی و امنیت, نظم و ثبات و نیازهای جسمانی دارد (کریمی , .(156 : 1374

انسان موجودی است خودآگاه, آزاد و آفریننده که همه خصوصیات دیگرش از این ویژگیها سرچشمه میگیرد. با دیدن خود و صفات خود در یک شی آن را به خود نزدیک و پاره ای از وجود خود احساس می کند. حال, هر چه فضا, انسان را بیشتر مخاطب قرار دهد و با او در تعاملی سهل تر قرار گیرد, هر قدر با عادات الگوهای رفتاری وی هماهنگ تر بوده, خاطره ها, انتظارات و آرزوهای وی را بیشتر پاسخ دهد, این فضا تعلق خاطر بیشتری را در انسان بوجود خواهدآورد ( راپاپورت , .(4 : 1999

کریستوفر الکساندر (1381) معتقد است که , هر اثر معماری , تنها یک داعیه دارد و آن درک و ارتقای کیفیت زندگی انسان است , هر تصمیمی اعم از انتخاب اندازه ها , رنگ , حضور نور وسایه , نسبت بین فضاها , صورت ظاهری ساختمان و حتی مفهومی که اثر منتقل میکند , همه و همه وقتی موضوعیت می یابد که هدف خود را بهره مندی بیشتر مخاطب قرار داده باشد. گذشته از اهمیت نظری , به واسطه بحران کیفیت که در حال حاضر بیشتر فضاهای معماری و محیط های شهری با آن مواجه اند , مبحث کیفیت از نظر علمی نیز به یکی از پرسشهای

3

جدی بدل گردبده است. بسیاری از مسئولان, دانشگاهیان و طراحان شهری حرفه ای به شکل فزاینده ای نگرانی خود را در مورد نبود طراحی واجد کیفیت مطلوب در کشور ابراز نموده اند (گلکار ,.(2:1379

لینک کمکی